De Berkel ontspringt in Billerbeck in Duitsland in de Baumbergen.
Dit ligt op een hoogte van 125 meter N.A.P.

Bij de Nederlandse grens ligt de Berkel nog op een hoogte van minder dan 30 meter N.A.P.
Waar hij dan uitmondt in de IJssel is de hoogte nog 7 meter.
Het verval in Duitsland is dus meer dan 95 meter over ongeveer 65 kilometer afstand, terwijl in Nederland het verval slechts ongeveer 20 meter is over 45 kilometer.
Dit betekent dat het water in Duitsland snel afgevoerd wordt en in de Achterhoek voor overlast kan zorgen.

De Berkel is dan vroeger ook vaak uit zijn oevers getreden.
Ook in 1962 gebeurde dit nog.
Meerdere aanpassingen hebben dit probleem verminderd.
Er zijn vaak afsnijdingen gemaakt, en bijvoorbeeld bij Borculo is de rivier om de stad heen geleid.
Ook was er later de mogelijkheid om water te lozen op het in de dertiger jaren aangelegde Twentekanaal.


Bron: Waterschap van de Berkel.