Het onderstaande verhaal is geschreven door Tonny te Loo uit Bredevoort.

Ons plat

De laatste jaren heeft er een herwaardering van ons dialect plaatsgevonden, zo hoorde ik onlangs op de radio.
Bands als Normaal en Boh Foi Toch hebben hieraan bijgedragen en ook het Staring Instituut doet al jaren veel promotiewerk.
Men hoopt dat, met name jonge mensen, daardoor weer dialect gaan spreken.

Maar helaas hoor ik in een kleine Achterhoekse gemeenschap als Bredevoort bijna geen kinderen in het dialect praten.
Ook steeds meer volwassenen gebruiken uitsluitend het Algemeen Beschaafd Nederlands.
Met de grootste moeite proberen ze daarbij hun accent en daarmee hun afkomst te verbergen.
Het lukt hun vaak niet de woorden uit het dialect te vermijden.

Onlangs zag ik op de televisie een Achterhoekse trainer van politiehonden, die een examen aflegden.
Van zijn honden was er een gezakt en de verslaggever vroeg of hij dit betreurde.
'Nee' antwoordde de hondentrainer:'Dat is niet slim'.

De verslaggever concludeerde dat het gezakte beest niet slim genoeg was voor de functie van politiehond:een mooi voorbeeld van spraakverwarring, ontstaan door het gebruik van ABN- en dialectwoorden door elkaar.
Als je er op let hoor je het dagelijks:'Dat is gaar niet waar' of 'De deur is los'.

Het kan ook komisch zijn.Zo zei mijn opa eens tegen de dominee op een zeer natte winterdag:'De beek is lijkvol'.
Ik trad in zijn voetsporen en husselde ook Nederlands en plat door elkaar:het zwoerd van spek was voor mij 'baats', roggebrood was 'zwartbrood', uien waren 'siepels' en boerenkool 'moos'.
Tegen savooiekool zeg ik trouwens nog steeds 'kabbes'.

Later op de ULO werd er tijdens de lessen Nederlands eindeloos gesleuteld aan ons accent, overigens door leraren met typisch Aaltense namen.
Accentloos spreken was een voorwaarde om verder te komen in het leven en daarom zwoegden we uren op de 'volle A'.

Zoals gezegd:ondanks de eerder vermelde positieve berichten heb ik de indruk dat veel ouders uitsluitend in het ABN met hun kroost praten.
Natuurlijk is dat te begrijpen:als je in Nederland woont, hoor je correct ABN te spreken.
Maar dat je door een bepaalde tongval je afkomst niet zou mogen verraden lijkt me onzin.
Al die accenten in taalgebruik hebben, naar mijn mening, juist een zekere charme.

Het verdwijnen van ons dialect betreur ik.
Het gebruik van de streektaal geeft een gevoel van verbondenheid en warmte.
Het kent veel prachtige uitdrukkingen en gezegdes, die niet verloren mogen gaan.


Met toestemming van Tonny te Loo,
schrijver van het boek "De Twaalf Apostelen"
en achtendertig andere verhalen.

ISBN90-70017-76-8 NUR 303